Terugblik IPMA IG SPM op 9 oktober 2026
Met twee cases die momenteel het Nederlandse medialandschap beheersen kwam de IPMA Interessegroep Strategisch Portfolio Management (SPM) op 9 oktober 2026 bijeen. In locatie De Knoop van de Belastingdienst hadden zich zo’n 25 geïnteresseerden, van uiteenlopende organisaties, gemeld om deel te nemen. Rode draad in beide presentaties was het werken met een afwegingskader om tot keuzes en prioritering van een projectenportfolio te komen, door systematische toetsing van strategie en bijdrage. Dit is een van de vier door ons geselecteerde thema’s voor de vormgeving van SPM.
Rik van den Brink (Eiffel), actief bij Rijkswaterstaat en grote aannemers bij de planning van groot onderhoud aan bruggen en viaducten, vertelt hoe portfoliomanagement helpt bij het leggen van deze complexe puzzel. Het afwegingskader, een diamant met vele kanten én verdieping, is daarvan een belangrijk onderdeel. Op basis van door assetmanagement aangeleverde voorkeursvarianten van de uitvoering van projecten wordt - eerst regionaal en dan landelijk - geprioriteerd. Leuk was om tijdens de lezing in subgroepen te stoeien met de hoofdvariabele ‘veiligheid’ m.b.t. de eigen situatie van de deelnemers. Wat dit ons leert is dat een prioritering van op het eerste gezicht vergelijkbare objecten al bijzonder complex kan zijn en dat ook een gesprek over variabelen al inzicht geeft. Een afwegingskader helpt om te structureren, maar vooral het gesprek met de juiste stakeholders daarover is bepalend voor de prioritering.
Binnen de Rijksoverheid lijkt het COA een voorloper in het toepassen van project portfoliomanagement. Olivier Vriesendorp, strategisch portfoliomanager bij het COA, is daar begin 2024 gestart en heeft dat inmiddels uitgebouwd tot een volwassen stuurinstrument voor top- en middelmanagement. Focus tot op heden is vooral op de compositie van en de flow binnen het portfolio. Huidige afwegingscriteria voor faseovergangen van initiatieven en voor compositie van het portfolio zijn o.a. profiel (aan welk doel draagt het bij en type verandering), wenselijkheid (willen we het nu in het portfolio opnemen), opdrachthelderheid (duidelijkheid over het resultaat) en uitvoerbaarheid (binnen de organisatie). Kernboodschap in 3 zinnen: ‘portfoliomanagement staat niet op zichzelf’ (strategie, executie én sturing moeten samen sterker worden), ‘prioriteren kent meerdere dimensies’ (zoals waarde, balans en uitvoeringsvolgorde) en ‘kiezen is pas het begin’ (voor … ontwikkelen, uitvoeren en verzilveren).
Organisatie IG SPM is in handen van trekkers Martijn Dijkema (Belastingdienst) en Jan Bloem (Portfolioflow, Improven).
Wij zien uit naar de volgende bijeenkomst van de interessegroep SPM om een van de andere door ons geselecteerde thema’s te verkennen aan de hand van concrete cases. Die andere thema’s zijn: sturen op waardetoevoeging, eigenaarschap bij de top en inzet van middelen.
